SARA – Sganio Dadansoddi Ymateb Asesu

 

Cymraeg

 

SARA – Sganio Dadansoddi Ymateb Asesu

Datrys Problemau – SARA

Cyflwyniad

Mae SARA yn ddull plismona sydd wedi hen sefydlu ei
hun ac sy’n canolbwyntio ar broblemau, y gellir ei
ddefnyddio gan ymarferwyr lleihau troseddau mewn unrhyw
faes. Gall defnyddio SARA sicrhau bod problem droseddol
yn cael ei nodi ac yn cael ei thrin yn effeithiol, gan
osgoi gwastraffu amser ac adnoddau a allai ddigwydd os
nodir rhan o’r broblem yn unig.

Defnyddir SARA yn aml yn y gwasanaeth heddlu, felly
gallai dealltwriaeth o’r broses helpu sefydliadau
partner i weithio gyda’r heddlu i ddelio � phroblemau
lleol.

Mae pedwar cam SARA fel a ganlyn:

  • Sganio: nodi problemau trwy ddefnyddio
    gwybodaeth, data sylfaenol a mapiau electronig

  • Dadansoddi: defnyddio amheuon a thechnoleg
    gwybodaeth i ystyried nodweddion problemau ac
    achosion sylfaenol yn ddyfnach

  • Ymateb: llunio atebion, gweithio gyda’r
    gymuned pan fo modd

  • Asesu: adolygu a lwyddodd yr ateb a’r
    gwersi y gellir eu dysgu.

Sganio

Yn y cyfnod ‘Sganio’, mae digwyddiadau grwp yn cael
eu gosod mewn clystyrau neu ‘broblemau’ sy’n cynnwys
digwyddiadau cysylltiedig a nodwyd o ddata’r heddlu,
gwybodaeth cudd-ymchwil a galwadau gan y gymuned.

Nid yw ystyr ‘problem’ yn cael ei ddiffinio oherwydd
fod cymaint o sefyllfaoedd lle gallai’r cyhoedd alw ar
yr heddlu. Mae digwyddiadau’n amrywio o ran pa mor
ddifrifol ydynt, yn enwedig o ran troseddau, ond maent
oll yn destun pryder i’r gymuned ac mae angen ymateb
iddynt.

Ni ddylai problemau a nodir yn ystod y cyfnod sganio
gael eu trin fel “digwyddiadau unigryw” –
dylent fod yn broblemau sydd wedi bod yn codi ers cryn
amser, yn sicr dros gyfnod o fisoedd.

Dadansoddi

Yn y cyfnod ‘Dadansoddi’, dylech archwilio nodweddion
ac effaith y broblem yn fanylach er mwyn nodi’r amodau
sy’n ei chreu. Er enghraifft, gallai sganio ddatgelu
sawl achos o ddwyn o siopau mewn ardal arbennig, ond
bydd dadansoddi’n nodi’r awr, y diwrnod neu’r mis y
cyflawnwyd yr achosion o ddwyn ac o ba siopau penodol.

Gallai dadansoddi olygu casglu gwybodaeth am:

  • droseddwyr a dioddefwyr

  • amser y digwyddiad

  • lleoliad a manylion eraill am yr amgylchedd
    ffisegol

  • hanes y broblem � cymhellion

  • enillion a cholledion y bobl dan sylw

  • achosion amlwg (a chudd) a buddiannau sy’n
    cystadlu

  • canlyniadau ymatebion presennol

Siaradwch � chydweithwyr, partneriaid, busnesau
lleol neu aelodau’r gymuned i ddeall y broblem yn well.
Yn ogystal � data’r heddlu, gallai gwybodaeth a gedwir
gan sefydliadau megis cwmn�au yswiriant, ysbytai,
awdurdodau lleol, y gwasanaeth prawf ac ysgolion fod o
ddefnydd.

Yn ogystal, gellir defnyddio’r Triongl Datrys
Problemau (PAT) wrth ddadansoddi er mwyn sicrhau bod y
broblem yn cael ei nodi mor fanwl � phosib. Mae’n
hanfodol gweld yr hyn sy’n achosi’r broblem ac efallai y
bydd angen meddwl mewn ffordd ochrol i ddiffinio’r
ffactorau sydd wrth wraidd problem. Mae asesiad cywir
o’r broblem yn un o brif elfennau plismona sy’n
canolbwyntio ar y broblem. Os bydd ymateb i broblem yn
methu, gallwch ddychwelyd i’r dadansoddiad i weld a
allai elfen arall fod wedi dylanwadu ar y broblem.

Ymateb

Yn ystod y cam ‘Ymateb’, dylech geisio ymdrin �’r
broblem. Gallai hyn amrywio o’r syml (cynghori rhywun
ynghylch yr hyn y dylent a’r hyn na ddylent fod yn ei
wneud) i’r cymhleth (cynnwys y gymuned a chyrff lleol
wrth sefydlu prosiect). Yn aml, bydd ymatebion yn cyfuno
camau gweithredu i ddelio � mwy nag un agwedd o’r
broblem a nodwyd yn ystod y dadansoddiad. Wrth ddewis
ymatebion, mae’n hanfodol ystyried yn fanwl sut y
disgwylir iddynt gael eu heffaith arfaethedig. Rhoddir
enghraifft syml o ymatebion posibl i broblem isod. Mae
sganio a dadansoddi manwl yn galluogi swyddogion heddlu
i lunio gwell ffyrdd o ymateb.

Problem – gangiau o bobl ifanc yn ymosod yn
rheolaidd neu’n bygwth pobl sy’n gadael tafarn ac yn
cerdded ar hyd stryd wedi’i goleuo’n wael.

Elfen
PAT

Ymateb
posibl

Lle

Delio �’r diffyg golau trwy ddwyn sylw’r
awdurdod perthnasol i’r broblem

Troseddwyr

Ystyried rhesymau pobl ifanc dros loetran yn yr
ardal, i weld a oes rhywbeth yn eu denu yma, neu a
yw oherwydd nad oes ganddynt unrhyw le arall i
fynd

Dioddefwyr

Gofyn am help y gymuned leol trwy eu hannog i
gadw golwg arbennig ar yr ardal a lob�o’r
awdurdod lleol i ddarparu mwynderau gwell i bobl
ifanc

Targedu adnoddau’r heddlu megis heddlu ar
batr�l yn y car ac ar droed yn yr ardal adeg y
digwyddiadau

Tynnu sylw’r cyfryngau lleol at y broblem a’r
ymdrechion i’w datrys a cheisio gwella enw da’r
ardal

Asesu

Mae cam ‘Asesu’ yr adolygiad yn ceisio delio �
phroblem gan werthuso pa mor llwyddiannus y bu’r rhain.
Mae’r cyfnod asesu yn bwysig iawn oherwydd ei fod yn
helpu:

  • Nodi a yw problem benodol yn bodoli o hyd ac a oes
    angen rhoi sylw parhaus iddi. Mae hyn yn bwysig
    oherwydd ei fod yn dylanwadu ar y penderfyniadau a
    wneir ynghylch a ddylid parhau i ddirprwyo adnoddau
    i ymateb yn effeithiol i’r broblem.

  • Gwella sgiliau datrys problemau trwy edrych i weld
    yr hyn sy’n ymddangos fel bai’n llwyddo yng
    ngwasanaeth yr heddlu mewn gwahanol amgylchiadau.
    Mae hyn yn osgoi dechrau o’r dechrau gan gyfrannu at
    gronfa wybodaeth a lledaenu arfer da.

  • Galluogi gwasanaeth yr heddlu a sefydliadau eraill
    i gydnabod ymdrechion unigolion.

  • Gall fod yn anodd gwneud gwaith asesu da ac felly
    bydd yn cael ei esgeuluso’n aml. Rhaid iddo fod yn
    nodwedd reolaidd o unrhyw strwythur datrys
    problemau. Nid gwerthusiad o berfformiad y rhai dan
    sylw yw asesiad ond yr hyn a ddigwyddodd pan
    aethpwyd i’r afael � phroblem. Gellir cael help gan
    Basport Gwerthuso y Ganolfan Lleihau Troseddau.

Mae asesu da yn gofyn am y canlynol:

  • diffiniad eglur o’r broblem a disgrifiad o’r
    ffordd o ymdrin �’r broblem honno

  • disgrifiad da o’r hyn a wnaethpwyd a phryd y
    cymerwyd camau gweithredu

  • nodi a lwyddodd ymateb i sicrhau’r canlyniadau y
    gobeithiwyd eu sicrhau neu beidio

  • casgliad o ddigwyddiadau a data arall ynglyn �’r
    broblem cyn ac ar �l yr ymateb a nodi’r union gamau
    a gymerwyd i’w datrys

Casgliad

Gellir defnyddio SARA fel proses i ddatrys problemau
ond ni ddylech ei hystyried fel ateb i bob dim oherwydd
gall ei heffeithiolrwydd gael ei gyfyngu pe bai’n cael
ei gweithredu’n rhy fecanyddol. Mae enghreifftiau o
wneud defnydd gwael o SARA yn cynnwys:

  • peidio manteisio’n llawn ar y data hanesyddol sydd
    ar gael wrth sganio

  • peidio gwneud gwaith dadansoddi manwl oherwydd
    teimlir nad yw pobl yn gwybod digon am broblem i’w
    deall heb wneud gwaith ymchwil arbennig

  • peidio � sicrhau bod y cyfnodau’n cael eu cadw ar
    wah�n i’w gilydd

  • ei defnyddio i gyfiawnhau ateb a ddewiswyd eisoes

Lluniwyd Problem, Achos,
Tacteg neu Driniaeth, Allbwn a Chanlyniad (PROCTOR)

i ehangu model SARA ond nid yw’n ymddangos bod pobl
wedi’i ddefnyddio, o ystyried y defnydd eang o SARA
eisoes.

Rhagor o wybodaeth

1. “Not Rocket Science? Problem-solving and
crime reduction”

2. “Problem-oriented Policing: Brit Pop”

3. “Brit Pop II: problem-oriented policing in
practice”

4. “Facilitator’s Guide – The Mechanics of
Problem Solving: Train-the-trainers”

5. “What makes a good SARA?” Mike Townsley
a Ken Pease (cysylltwch �’r Uwcharolygydd Simon Byrne
yn Heddlu Merseyside am fanylion pellach).

 

Last update:  25/07/03

Leave a comment

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *