Damcaniaeth Dadleoli

 

Cymraeg

 

Damcaniaeth Dadleoli

Mae damcaniaeth dadleoli yn dadlau nad yw cael
gwared ar gyfle i droseddu neu geisio atal trosedd trwy
newid y sefyllfa y mae’n digwydd ynddo (gweler Atal
Troseddau Sefyllfaol) yn atal troseddu ond yn ei symud o
gwmpas yn unig.

Mae’r ddamcaniaeth hon yn awgrymu y symudir troseddu
o gwmpas mewn pum prif ffordd:

  • gellir symud trosedd o un lleoliad i leoliad arall
    (dadleoli daearyddol)

  • gellir symud trosedd o un cyfnod i gyfnod arall
    (dadleoli amserol)

  • gellir cyfeirio trosedd i ffwrdd o un targed i un
    arall (dadleoli targed)

  • gellir disodli un dull o gyflawni trosedd gan un
    arall (dadleoli tactegol)

  • gall un math o drosedd gymryd lle un arall
    (dadleoli math o drosedd).
    (Felson a Clarke, 1998)

Er bod hyn yn awgrymu bod dadleoli yn broses negyddol
bob amser, gall rhai effeithiau fod yn gadarnhaol ac
efallai mai ffordd arall o ystyried dadleoli yw edrych
ar effeithiau unrhyw ddadleoli:

  • Cadarnhaol – dadleolir trosedd gan fath
    llai difrifol o drosedd neu drosedd y mae mwy o risg
    yn perthyn iddo, gyda llai o fanteision neu sy’n
    achosi difrod llai difrifol. Mae’n cynrychioli
    llwyddiant gan ei fod yn sicrhau enillion net.

  • Niwtral – dadleolir trosedd gan un sydd yr
    un mor ddifrifol, neu sy’n cynnwys yr un risg,
    manteision a difrod.

  • Cytbwys – mae gwaith atal yn canolbwyntio
    ar y rhai y c�nt eu herlid yn barhaus er mwyn
    sicrhau bod troseddau’n cael eu dosbarthu’n fwy
    cydradd.

  • Negyddol – dadleolir trosedd i drosedd mwy
    difrifol, trosedd lle ceir mwy o fanteision neu gost
    cymdeithasol uwch o’i gyflawni.

  • Deniadol – gweithgareddau a/neu leoedd sy’n
    denu troseddau o feysydd neu weithgareddau eraill
    (ee mae ardaloedd ‘golau coch’ yn denu cwsmeriaid o
    ardaloedd eraill, yn ogystal � gweithgareddau
    troseddol eraill).
    (Y Swyddfa Gartref, 1993)

Ceir llawer o drafodaeth ynghylch natur a graddfa
dadleoli troseddau ac er bod yno enghreifftiau o
ddadleoli ymddangosiadol, ceir nifer o astudiaethau sy’n
adrodd na welwyd dadleoli o gwbl, neu ei fod yn
gyfyngedig. Mae ymarferwr sy’n ceisio chwalu rhai o’r
mythau ynghylch y pwnc wedi paratoi papur ar dybiaethau
a realiti dadleoli – gweler y papur Dadleoli Troseddau:
y tybiaethau, y problemau, y dystiolaeth a’r
ddamcaniaeth gefnogol.

Mae dadleoli bob amser yn fygythiad i atal troseddau
a dylid ei ystyried mewn gwaith lleihau troseddau, ond
ceir rhesymau damcaniaethol cryf dros gredu nad yw’n
anochel o bell ffordd. Hyd yn oed pan ellir dangos ei
fod yn digwydd, gallai fod yn bell o ddadleoli llwyr,
gan arwain at ostyngiadau net pwysig mewn troseddau.

Cyfeiriadau

Felson, M a Clarke RV (1998). “Opportunity Makes
the Thief: practical theory for crime prevention”
Papur 98 Cyfres Ymchwil yr Heddlu. Llundain: Y Swyddfa
Gartref www.homeoffice.gov.uk/rds/prgpdfs/fprs98.pdf
PDF (416 Kb)

Y Swyddfa Gartref (1993). “A practical guide to
crime prevention for local partnerships”. Llundain:
Y Swyddfa Gartref.

 

Last update:  25/07/03

Leave a comment

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *